Kuru Kayısı Hoşafı Nasıl Yapılır? Gün Kurusu ve Sarı Kayısı Farkı

Kuru Kayısı Hoşafı Nasıl Yapılır? Gün Kurusu ve Sarı Kayısı Farkı

Kuru kayısı hoşafı, kuru kayısının suda yumuşatılıp az şekerle kısa süre pişirilmesi ve soğutulmasıyla hazırlanan geleneksel bir içecek-tatlıdır. Sonucun rengini, tadını ve kıvamını en çok kullandığınız kayısının türü belirler: parlak turuncu sarı kayısı ile koyu kahverengi gün kurusu hoşafta farklı davranır. Bu rehber önce bu farkı, sonra hoşafın hazırlanışını anlatır.

Türkiye ve kuru kayısı

Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü'nün (TEPGE) 2024 kayısı raporuna göre Türkiye, dünya kuru kayısı üretiminde birinci sıradadır ve dünya üretiminin yaklaşık yarısını karşılar. Aynı rapora göre Türkiye'deki kuru kayısı üretiminin yaklaşık %90'ı Malatya'dan gelir. Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, bölgede yetiştirilen kayısının büyük çoğunluğunun Hacıhaliloğlu çeşidi olduğunu belirtir.

Sarı kayısı ile gün kurusu arasındaki fark

Kükürtlenmiş (sarı) kayısı Marketlerde en sık gördüğümüz parlak turuncu-sarı kayısıdır. Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, kükürtleme işleminin kuruma süresini kısaltmak, meyvenin doğal rengini korumak ve böceklenmeyi önlemek amacıyla yapıldığını belirtir ve bölgedeki üretimin büyük kısmının bu yöntemle kurutulduğunu aktarır. Türk Gıda Kodeksi'ne göre kuru kayısıda izin verilen en yüksek kalıntı kükürt miktarı 2000 ppm'dir; TEPGE raporu, kükürtleme sırasında bu miktarın zaman zaman istenen seviyenin üstüne çıkabildiğini ve bunun ihracatta sorun yarattığını belirtir.

Gün kurusu Kükürt kullanılmadan, doğrudan güneşte kurutulan kayısıdır. Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne göre bu yöntem üretimin küçük bir bölümünü oluşturur. Gün kurusu kayısı kurudukça doğal olarak kararır; rengi koyu kahverengidir, dokusu daha sert ve tadı daha yoğun, karamelimsidir. Koyu rengi bir bozulma işareti değil, kükürt kullanılmamasının doğal sonucudur.

Etikette ürünün kükürtlenmiş mi yoksa gün kurusu mu olduğunu kontrol edin. Kükürde duyarlılığı olduğunu bilen kişilerin bileşen bilgisini okuması özellikle önemlidir.

Hoşafta hangisi nasıl davranır?

• Sarı kayısı hoşafa açık ve parlak bir renk verir; daha çabuk yumuşar ve tadı daha hafif ekşi-tatlıdır.
• Gün kurusu hoşafı koyu kehribar renginde olur; tadı daha yoğun ve doğal olarak daha tatlıdır. Daha sert olduğu için ıslatma süresi biraz daha uzun tutulmalıdır. Doğal tatlılığı nedeniyle daha az şeker gerekebilir.

Kuru kayısı hoşafı nasıl yapılır?

Aşağıdaki ölçüler 4 kişilik bir başlangıç önerisidir; tatlılığı damak tadınıza göre ayarlayın.

Malzemeler:

• 250 g kuru kayısı
• 1,5 litre su
• 3–5 yemek kaşığı şeker (gün kurusunda daha az)
• İsteğe göre 1 çubuk tarçın veya birkaç tane karanfil

Hazırlanışı:

1. Kayısıları ılık suyla iyice yıkayın. Sarı kayısıyı yıkamak yüzeydeki kalıntıların bir kısmının uzaklaşmasına yardımcı olur.
2. Kayısıları tencereye alın, suyu ekleyin ve birkaç saat, gün kurusu için mümkünse bir gece ıslanmaya bırakın.
3. Şekeri ve isterseniz tarçını ekleyip orta ateşte kaynatın.
4. Kaynadıktan sonra ateşi kısın ve kayısılar yumuşayana kadar 10–15 dakika pişirin. Fazla pişirmek kayısıların dağılmasına yol açar.
5. Ocaktan alın, oda sıcaklığına gelince buzdolabında soğutun.

İpucu: Kuru üzüm, kuru erik veya elma kurusuyla karışık hoşaf yapılabilir. Karışımda kuru üzümün hoşafı daha da tatlandıracağını unutmayın.

Kuru kayısı nasıl saklanır?

Kuru kayısıyı kapalı bir kapta, serin ve kuru bir yerde saklayın. Nem çeken kayısı yapışır ve küflenebilir. Nem ve ışığın kurutulmuş ürünlere etkisini kurutulmuş bitkiler nasıl saklanır rehberimizde ayrıntılı anlattık. Yaz aylarında buzdolabında saklamak raf ömrünü uzatır. Hazırlanan hoşafı buzdolabında tutun ve birkaç gün içinde tüketin.

Sık sorulan sorular

Gün kurusu kayısı neden siyah?

Kükürt kullanılmadan güneşte kurutulan kayısı doğal olarak kararır. Koyu renk, ürünün bozuk olduğu anlamına gelmez.

Hoşafa şeker koymak şart mı?

Değil. Özellikle gün kurusu kayısı doğal olarak tatlıdır; şekersiz veya az şekerli hoşaf yapılabilir.

Kaynaklar

• Kayısı Ürün Raporu 2024 – T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE)
• Malatya Kayısısı – T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü