Yağ gülü
Rosa × damascena Herrm.
Rosaceae
Yağ gülü, Isparta gülü olarak da bilinen, gül yağı ve gül suyu üretimi için yetiştirilen Rosa × damascena melez gülüdür. Aktarda kurutulmuş pembe taç yaprakları, gül suyu ve çok yoğun bir ürün olan gül yağı olarak bulunur.
Son inceleme: 28 Eylül 2026
Paylaşım önizlemesi
Yağ gülü — Yağ gülü, Isparta gülü olarak da bilinen, gül yağı ve gül suyu üretimi için yetiştirilen Rosa × damascena melez gülüdür. Aktarda kurutulmuş pembe taç yaprakları, gül suyu ve çok yoğun bir ürün olan gül yağı olarak bulunur.
Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.
Genel Bakış
Yağ gülü, Türkiye'de özellikle Isparta ve Burdur çevresinde tarımı yapılan, mayıs-haziran aylarında açan pembe, katmerli ve çok kokulu bir güldür. Botanik adı Rosa × damascena'dır; addaki çarpı işareti bitkinin bir melez olduğunu gösterir. Kew'in Plants of the World Online kaydı bu gülü Rosa gallica ile Rosa moschata'dan köken alan yapay bir melez olarak kabul eder. Bu nedenle POWO kaydında doğal yayılış verilmez; yağ gülü tarihsel olarak kültürde seçilmiş ve çelikle çoğaltılarak yayılmış bir bitkidir. Yağ gülünün değeri çiçeğin kokusundadır ve bu koku çok kısa bir zaman aralığında en yoğun haldedir. Çiçekler yeni açtıkları sabah saatlerinde, güneş ısıtmadan elle toplanır ve aynı gün işlenmek üzere damıtım tesislerine taşınır. Bekleyen çiçeklerde koku bileşimi değişir ve verim düşer. Bir kilogram gül yağı için tonlarca çiçek gerektiğinden, gül yağı dünyanın en pahalı doğal kokulu maddeleri arasında yer alır. Türkiye, Bulgaristan'la birlikte dünyanın başlıca gül yağı üreticilerinden biridir ve Isparta çevresindeki üretim yüzyılı aşkın bir geçmişe sahiptir. Gül bahçelerinde hasat, çiçeklenmenin sürdüğü birkaç haftalık dönemde her sabah tekrarlanır ve büyük ölçüde el emeğine dayanır. Toplanan çiçekler çuvallar içinde fazla sıkıştırılmadan ve güneşte bekletilmeden damıtım tesisine ulaştırılmalıdır. Bu kısa zaman penceresi, gül ürünlerinin fiyatını ve kalitesini belirleyen en önemli etkenlerden biridir. Damıtma sırasında iki ürün ortaya çıkar. Gül yağı, suyun üzerinde toplanan çok yoğun uçucu yağdır. Gül suyu ise damıtmanın sulu fazıdır ve kokusu çok daha hafiftir. Bu iki ürün aynı şekilde kullanılamaz; gül yağı damlalarla ölçülen konsantre bir üründür. Kurutulmuş taç yaprak ise bambaşka bir ürün grubudur; tatlılarda, bitki çayı karışımlarında ve lokum gibi ürünlerde kullanılır. İyi kurutulmuş taç yapraklar pembe-mor tonunu korur, hafif kırılgandır ve açıldığında belirgin gül kokusu verir. Gri-kahverengi yaygın kararma, yapışma ve nem kokusu uygun olmayan kurutma veya depolamayı gösterir. "Gül aromalı" ya da "gül esanslı" diye satılan ucuz ürünlerde sentetik koku maddeleri kullanılmış olabilir. Gerçek gül suyu ve gül yağında etikette Rosa × damascena adı, üretim yeri ve damıtma yöntemi belirtilmelidir. Gül yağının saflığı ancak laboratuvar analiziyle doğrulanabilir; koku tek başına yeterli değildir. Kurutulmuş yaprakları ışık ve nemden uzak, sıkı kapalı bir kapta saklayın. Gül yağı ısı, hava ve ışığa karşı hassastır; koyu renkli cam şişede ve serin yerde tutulmalıdır. Açılmış gül suyu da üretici talimatına göre saklanmalı ve kısa sürede tüketilmelidir.
Botanik Bilgiler
- Botanik adı
- Rosa × damascena Herrm.
- Familya
- Rosaceae
- Yaygın adları
- yağ gülü, Isparta gülü, Damask rose
- Kullanılan bölüm
- çiçek
Görünüm ve Duyusal Profil
- Görünüm
- Katmerli, açık pembeden pembe-mora değişen çok sayıda taç yapraklı çiçekler taşır; ticari hammadde taze veya kurutulmuş taç yapraktır.
- Aroma
- Yoğun çiçeksi, balımsı, hafif baharlı ve yeşil nüanslı karakter gösterir.
- Tat profili
- Taç yaprakta hafif buruk, çiçeksi ve kısa süreli acımsı bir bitiş bulunur.
Ticari Formlar
- taze çiçek
- kurutulmuş taç yaprak
- gül suyu
- uçucu yağ
Saklama
Kurutulmuş yapraklar ışık ve nemden; uçucu yağ ise ısı, hava ve ışıktan korunarak sıkı kapalı kapta saklanmalıdır.
Kaynaklar
Bu Bitkiyi İçeren Ürünler
Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.