Pelin
Artemisia absinthium L.
Asteraceae
Pelin, Asteraceae familyasından gümüşi-gri, keçemsi tüylü Artemisia absinthium bitkisinin kurutulmuş yaprak ve çiçekli dal uçlarıdır. Aktardaki en acı droglardan biri olan pelin, absent içkisine adını ve aromasını veren bitkidir.
Son inceleme: 27 Eylül 2026
Paylaşım önizlemesi
Pelin — Pelin, Asteraceae familyasından gümüşi-gri, keçemsi tüylü Artemisia absinthium bitkisinin kurutulmuş yaprak ve çiçekli dal uçlarıdır. Aktardaki en acı droglardan biri olan pelin, absent içkisine adını ve aromasını veren bitkidir.
Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.
Genel Bakış
Pelin, Türkçede acılıkla neredeyse eş anlamlı hale gelmiş bir bitkidir; "pelin gibi acı" deyimi de buradan gelir. Artemisia absinthium, Asteraceae familyasından çok yıllık, tabanı odunsulaşan, 60–120 cm boylanabilen aromatik bir bitkidir. Kew'in Plants of the World Online kaydı türün doğal yayılışını Avrupa, Kuzey Afrika, Batı ve Orta Asya ile Himalayalar'a uzanan geniş bir alan olarak verir; Türkiye bu alanın içindedir. Kurak, taşlık yamaçlar, yol kenarları ve terk edilmiş alanlar tipik yetişme yerleridir. Bitkinin tümü, özellikle yaprakları, sık ve ince ipeksi tüylerle kaplıdır; bu tüyler ona gümüşi-gri, yumuşak ve keçemsi bir görünüm verir. Yapraklar iki üç kez derin parçalıdır ve loblar küt uçludur. Yaz sonunda dal uçlarında sarkık, küçük, küremsi, sarı çiçek başlarından oluşan gevşek salkımlar açar. Avrupa İlaç Ajansı (EMA), pelin drogunu yaprak veya yapraklı çiçekli dal uçları olarak tanımlar. Hasat çiçeklenme başlangıcında yapılır; kalın ve odunsu gövde parçaları ayrılır, yapraklı üst kısımlar gölgede kurutulur. Pelin, aynı cinsten pek çok türle karıştırılabilir. Türkiye'de yavşan adıyla anılan diğer Artemisia türleri ve A. vulgaris (mugwort, kara pelin) farklı görünüm ve kimyasal içeriğe sahiptir. A. vulgaris'in yaprakları üstte koyu yeşil, altta beyaz tüylüdür; A. absinthium ise her iki yüzde gümüşi-gridir. Tarhun (A. dracunculus) ise tüysüz, dar yapraklı ve anason benzeri kokuludur. Bu nedenle etikette botanik adın açıkça yazılması önemlidir. Pelinin iki belirgin kimyasal özelliği bulunur. İlki, absintin ve artabsin gibi seskiterpen laktonlardan kaynaklanan yoğun acılıktır; pelin, farmakognozide acılık değeri yüksek droglara örnek olarak gösterilir. İkincisi, uçucu yağında bulunabilen tujon adlı bileşiktir. Tujon miktarı bitkinin kemotipine, yetiştiği yere ve hasat zamanına göre büyük farklılık gösterir. Tujon yüksek dozlarda nörotoksik etkileriyle bilindiği için Avrupa Birliği'nde gıda ve içeceklerdeki miktarı düzenlenmiştir. Bu nedenle pelin uçucu yağı ve konsantre ekstraktlar, kuru drogla aynı güvenlik profiline sahip değildir. EMA pelin drogunu yetişkinlerde geleneksel kullanım kapsamında değerlendirmiştir; değerlendirme Asteraceae familyasına karşı aşırı duyarlılığı olanlar, safra yolu tıkanıklığı, safra yolu iltihabı ve karaciğer hastalığı olanlarda kullanılmaması gerektiğini belirtir. Pelin hamilelikte, emzirme döneminde ve çocuklarda kullanılmaması gereken bitkiler arasında değerlendirilir ve uzun süreli kullanım için tanıtılmamalıdır. Piyasada pelin kesilmiş kuru drog, toz, süzen poşet, tentür ve ekstrakt olarak bulunur. Bazı bitter likörler ve vermutlarda aroma bileşeni olarak kullanılır. Duyusal kalite açısından iyi drog gümüşi-gri rengini korur, ezildiğinde keskin ve kafurlu bir koku verir; kahverengileşmiş, kokusuz ve sapı fazla ürünler düşük kalitelidir.
Botanik Bilgiler
- Botanik adı
- Artemisia absinthium L.
- Familya
- Asteraceae
- Yaygın adları
- pelin, acı pelin, pelin otu, absint otu, wormwood, absinthe wormwood
- Kullanılan bölüm
- yaprak ve çiçekli dal ucu
- Köken / yetiştiği bölgeler
- Afganistan, Arnavutluk, Cezayir, Avusturya, Estonya, Letonya, Litvanya, Belarus, Belçika, Bulgaristan, Çin, Çekya, Slovakya, Danimarka, Mısır, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İzlanda, İran, Irak, İtalya, Kazakistan, Kırgızistan, Lübnan, Suriye, Libya, Fas, Hollanda, Rusya, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Slovenya, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, İspanya, İsveç, İsviçre, Tacikistan, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Türkmenistan, Türkiye, Ukrayna, Özbekistan, Hindistan, Batı Sahra
Görünüm ve Duyusal Profil
- Görünüm
- Canlı bitki gümüşi-gri, ipeksi keçemsi tüylü, iki üç kez derin parçalı küt loblu yapraklı bir çalımsı ottur; sarkık, küçük, küremsi sarı çiçek başları taşır. Kuru drog gümüşi-gri kıvrık yaprak parçaları, küçük sarı çiçek başları ve ince sap parçalarından oluşur.
- Aroma
- Keskin, kafurlu, ada çayını ve kuru dağ otlarını anımsatan yoğun bir koku; ezildiğinde hafif tatlımsı ve reçineli bir alt ton açılır. Eskimiş drogda koku zayıflar, küf kokusu bozulmaya işaret eder.
- Tat profili
- İlk anda otsu, ardından hızla yükselen yoğun ve kalıcı acılık; ağızda uzun süre kalan kuru, hafif kafurlu bir bitiş. Acılık çok düşük seyreltmelerde bile algılanır.
Ticari Formlar
- kesilmiş kurutulmuş drog
- toz drog
- süzen poşet çay
- tentür
- sıvı ekstrakt
- pelin uçucu yağı
- bitter ve vermut aroma bileşeni
Saklama
Kuru drogu sıkı kapaklı, koku geçirmeyen kapta, diğer bitkilerden ayrı ve ışıktan uzak saklayın. Uçucu yağı çocukların erişemeyeceği yerde, koyu şişede tutun; renk kahverengileşmişse drogu yenileyin.
Kaynaklar
Bu Bitkiyi İçeren Ürünler
Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.