Nar

Genel Bakış

Nar ağacı (Punica granatum), İran'dan Kuzey Hindistan'a ve Orta Asya'ya uzanan bölgede doğal olarak yetişen, çok eski zamanlardan beri Akdeniz ve Anadolu'da tarımı yapılan küçük bir ağaçtır. Botanik olarak kına çiçeğiyle aynı familyada (Lythraceae) yer alır. Parlak turuncu-kırmızı çiçekleri ve ucu taç biçimli kaliks kalıntısıyla süslenmiş meyvesi kolayca tanınır. Türkiye'de Antalya, Mersin, Hatay, Denizli ve Muğla gibi illerde yoğun olarak yetiştirilir. Narın yenen kısmı, tohumları saran sulu, kırmızı tanelerdir; bunlar botanik olarak aril olarak adlandırılır. Taneler, kabuğun içinde ince, beyazımsı ve acı zarlarla bölmelere ayrılmıştır. Çeşitler arasında tatlılık, ekşilik, renk ve çekirdek sertliği bakımından büyük farklar vardır. Koyu kırmızı renk her zaman daha tatlı veya daha kaliteli anlamına gelmez; bazı açık renkli çeşitler oldukça tatlıdır. Taze nar seçerken elde ağır hissedilen, kabuğu çatlaksız ve çürüksüz meyveler tercih edilmelidir. Narı taneleri zedelemeden ayıklamak için meyvenin taç kısmı kesilip çıkarılır ve kabuk bölmelerin çizgisini takip ederek dikey olarak çizilir. Meyve bu çizgilerden elle açılır ve parçalar bir kap su içinde taneleri ayırmak için ovalanır; taneler dibe çöker, beyaz zarlar suyun yüzeyine çıkar. Bu yöntem hem sıçramayı önler hem de acı zarların kolayca ayrılmasını sağlar. Hicaznar ve Aşınar gibi yerel çeşitler Türkiye'de yaygın olarak bilinir. Nar suyu üretim yöntemine göre farklı tat verir. Yalnızca tanelerin sıkılmasıyla elde edilen su daha yumuşaktır. Meyvenin bütün halde preslenmesiyle elde edilen suda ise kabuk ve zarlardan geçen tanenler nedeniyle burukluk artar. Nar ekşisi, nar suyunun uzun süre kaynatılarak koyulaştırılmasıyla hazırlanan geleneksel bir üründür. Piyasada "nar ekşisi" adıyla satılan bazı ürünlerde şeker, glikoz şurubu, sitrik asit veya başka meyve konsantreleri bulunabilir. Gerçek nar ekşisi arayanlar için içerik listesinde yalnızca nar yazması önemli bir ölçüttür. Kurutulmuş nar kabuğu da aktarda satılır. Kabuk, meyve etinden çok farklı bir bileşime sahiptir ve yüksek oranda tanen içerir; geleneksel olarak boyacılıkta ve deri işlemede de kullanılmıştır. Kabuğun polifenol içeriği üzerine yapılan araştırmalar, kabuğun evde kontrolsüz ve yoğun kullanımını güvenli hale getirmez. Nar ürünleri üzerine yapılan klinik araştırmalar farklı ürünler ve miktarlarla yürütüldüğünden, bu çalışmalardan genel bir tedavi iddiası çıkarılamaz. Bütün nar serin ve kuru bir yerde haftalarca dayanır. Ayıklanmış taneleri kapalı bir kapta buzdolabında birkaç gün, dondurucuda daha uzun süre saklayabilirsiniz. Açılmış nar suyu ve nar ekşisi üretici talimatına göre saklanmalıdır; mayamsı veya alkollü koku, gazlanma ve küf bozulma işaretidir.

Kaynaklar

• Punica granatum L. | Plants of the World Online
  Botanik veri tabanı · Royal Botanic Gardens, Kew
• Physicochemical properties and aroma volatile profiles in a diverse collection of California-grown pomegranate (Punica granatum L.) germplasm
  Bilimsel · PubMed · 17 Şubat 2015