Meyan

Genel Bakış

Glycyrrhiza glabra, baklagiller ailesinden, toprak altında yaygın rizomlar oluşturan çok yıllık bir otsu bitkidir. Kew doğal alanı Orta Akdeniz’den Moğolistan ve Pakistan’a uzanan geniş kuşak olarak tanımlar. Dik gövdelerinde tek sayıda yaprakçıklardan oluşan bileşik yapraklar, açık mavi-mor bezelye biçimli çiçekler ve küçük baklalar bulunur. Ticari değer taşıyan bölüm, kalın kökler ile yeraltı gövdeleridir. Meyan kökü dışta kahverengi, kesitte sarımsı ve belirgin liflidir. Soyulmuş ürün daha açık sarı-krem görünür; çubuklar uzunlamasına oluklu olabilir. Kew profili bilimsel adın “tatlı kök” anlamına gelen Yunanca köklerden geldiğini ve rizomlarda glisirizin bulunduğunu belirtir. Bu bileşen yoğun tatlılık sağlar; meyanın tadı sakkaroz gibi kısa ve temiz değil, uzun, bitkisel ve anasonumsu izler taşıyan bir tatlılıktır. Hasat edilen kökler temizlenir, kesilir ve kurutulur. Bütün çubuk, yonga, granül ve toz form mekanik işleme düzeyini gösterir. Sulu özütün yoğunlaştırılmasıyla elde edilen koyu meyan ekstraktı ise kuru kökten farklı, konsantre bir üründür. Şekerleme, pastil ve aroma karışımlarında gerçek meyan ekstraktına ek olarak anason aroması veya şeker bulunabilir. “Meyan aromalı” ifadesi her zaman yalnız Glycyrrhiza glabra içerildiği anlamına gelmez. İyi kuru kök sert fakat lifli, içi sarı ve temiz kokuludur. Aşırı koyu, süngerimsi, ıslak veya küflü parçalar uygun değildir. Öğütülmüş üründe tür ve saflık gözle doğrulanamaz. Başka Glycyrrhiza türleri de ticarette kullanılabildiğinden tam botanik ad önem taşır. Kök yaşı, yetişme alanı, soyma ve ekstraksiyon işlemi renk ile tatlılık yoğunluğunu değiştirir. Koku hafif topraksı, odunsu ve tatlımsı; tat hızlı başlayan güçlü tatlılık, orta bölümde köksü-anasonumsu gövde ve uzun, hafif acımsı bir bitiş gösterir. Çiğnenen çubuk lifli ve giderek tatlı hale gelir. Toz suyla temas ettiğinde tortulu ve yoğun bir yapı oluşturabilir. Meyan sıradan sınırsız bir tatlandırıcı gibi ele alınmamalıdır: Kew ve resmî sağlık kaynakları aşırı tüketimin ciddi istenmeyen etkilerle ilişkili olabileceğini bildirir. Özel sağlık durumu veya ilaç kullanımı bulunan kişiler ürün etiketindeki uyarıları ve profesyonel sağlık danışmanlığını dikkate almalıdır; burada kişisel doz önerilmez. Ticari formlar kök çubuğu, kesilmiş kök, toz, kuru veya sıvı ekstrakt, yoğun blok ekstrakt ve şekerleme bileşenidir. Kök ürünleri nemden, ekstraktlar ise kendi ambalaj koşullarına göre korunur. Toz ve kesilmiş kök koku geçirmeyen kapta, serin ve karanlık yerde tutulmalıdır. Nemlenme yapışma ve küf riskini; açık hava ise aroma kaybını artırır. Etikette glisirizin azaltılmış ürün gibi özel bir ifade varsa bu, sıradan kökle aynı ürün değildir.

Kaynaklar

• Glycyrrhiza glabra L. | Plants of the World Online
  Botanik veri tabanı · Royal Botanic Gardens, Kew
• Liquorice Root
  Resmî kurum · National Center for Complementary and Integrative Health