Botanik Bilgi

Kızılcık

Cornus mas L.

Cornaceae

Kızılcık, Cornaceae familyasından Cornus mas ağacının ekşi, parlak kırmızı ve zeytin biçimli meyvesidir. Kurutulmuş meyve, pestil, marmelat ve şurup olarak tüketilir; meyvenin içinde uzun, sert bir çekirdek bulunur.

Son inceleme: 27 Eylül 2026

Paylaşım önizlemesi

Kızılcık — Kızılcık, Cornaceae familyasından Cornus mas ağacının ekşi, parlak kırmızı ve zeytin biçimli meyvesidir. Kurutulmuş meyve, pestil, marmelat ve şurup olarak tüketilir; meyvenin içinde uzun, sert bir çekirdek bulunur.

Görseli indir

Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.

Genel Bakış

Kızılcık, Karadeniz ve Marmara yaylalarında sonbahar denince akla gelen ekşi meyvelerden biridir. Cornus mas, kızılcıkgiller olarak bilinen Cornaceae familyasından yaprak döken bir çalı veya küçük ağaçtır. Kew'in Plants of the World Online kaydı türün doğal yayılışını Orta ve Güneydoğu Avrupa, Kafkasya ve Türkiye olarak verir. Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi yayım servisinin bitki kaydı da türü Orta ve Güney Avrupa ile Batı Asya'ya özgü, 4,5–7,5 metreye kadar boylanabilen bir çalı veya küçük ağaç olarak tanımlar. Kızılcığın en dikkat çekici özelliği çiçeklenme zamanıdır. Kış sonu veya ilkbahar başında, yapraklar henüz çıkmadan, çıplak dallar üzerinde küçük, parlak sarı çiçeklerden oluşan kümeler açar; bu nedenle bahar habercisi bitkiler arasında sayılır. Yapraklar çiçeklerden sonra gelişir; karşılıklı dizilişli, koyu yeşil, parlak ve kavisli damarlıdır. Yaşlı gövdelerde kabuk pul pul soyulur. Meyveler yaz ortasından sonbahara kadar olgunlaşır ve olgunlukta parlak kırmızıdan koyu bordoya döner. NCSU kaydı meyveleri 2,5 cm'den kısa, zeytin biçimli ve koyu kırmızı olarak tanımlar; bazı çeşitlerde sarı meyveli tipler de bulunur. Meyve tek çekirdekli bir sert çekirdekli meyvedir. Etli kısım ekşi, sulu ve buruktur; tam olgunlukta, özellikle ağaçtan kendiliğinden düşen meyvelerde ekşilik yumuşar ve tat tatlılaşır. Çekirdek uzun, oval, sert ve boyuna hafif oluklu yapıdadır. Hasat elle toplama veya dalların silkelenmesiyle yapılır. Taze meyve kısa sürede yumuşayıp bozulduğundan büyük bölümü işlenmiş ürünlere dönüştürülür: kurutulmuş meyve, kızılcık pestili ve tarhanası, marmelat, reçel, şurup ve ekşi meyve suyu en yaygın formlardır. Kurutulmuş kızılcık koyu kırmızı-bordo, buruşuk, çekirdekli ya da çekirdeği çıkarılmış olarak satılır. Kaliteli üründe renk canlı ve homojendir, meyveler yapışkan ama küfsüzdür. Çok siyahlaşmış, şekerlenmiş yüzeyli veya kurt yeniği içeren meyveler uygun değildir. Bazı kurutulmuş meyve ürünlerinde parlak renk ve yumuşak doku için şeker şurubu veya koruyucu kullanılabildiğinden etiket okunmalıdır. Kızılcık adı bazı pazarlarda İngilizce "cranberry" ile karıştırılır; turna yemişi (Vaccinium macrocarpon) farklı bir familyaya ait, farklı görünümlü bir meyvedir. Kızılcığın rengi antosiyaninlerden, ekşiliği ise organik asitlerden gelir. Journal of Ethnopharmacology'de yayımlanan kapsamlı bir derleme, Cornus mas meyvesinin Avrupa ve Asya'daki geleneksel gıda ve halk kullanımlarını, fitokimyasını ve farmakolojik çalışmalarını özetler. Bu derlemede ele alınan çalışmaların bir kısmı laboratuvar veya hayvan modellerine dayanır ve kızılcığı bir tedavi ürünü olarak tanıtmak için kullanılmamalıdır. Piyasada kızılcık taze meyve, kurutulmuş meyve, pestil, tarhana, marmelat, şurup, ekşi meyve suyu ve meyve tozu olarak bulunur. Satın alırken ürünün katkısız olup olmadığı, şeker oranı ve kurutma yöntemi etiket üzerinden kontrol edilebilir.

Botanik Bilgiler

Botanik adı: Cornus mas L.
Familya: Cornaceae
Yaygın adları: kızılcık, erkek kızılcık, cornelian cherry, European cornel
Kullanılan bölüm: meyve
Köken / yetiştiği bölgeler: Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Çekya, Slovakya, Yunanistan, Fransa, Almanya, Macaristan, İtalya, Lübnan, Suriye, Rusya, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Slovenya, Romanya, İsviçre, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Türkiye, Ukrayna

Görünüm ve Duyusal Profil

Görünüm: Canlı bitki yapraklardan önce çıplak dallarda parlak sarı küçük çiçek kümeleri açan, parlak koyu yeşil ve kavisli damarlı yapraklı bir çalı veya küçük ağaçtır. Meyve 1,5–2,5 cm, zeytin biçimli, parlak kırmızıdan koyu bordoya; kurutulmuş meyve buruşuk, koyu kırmızı-bordo ve uzun sert çekirdeklidir.
Aroma: Taze meyvede ekşi kiraz ve kırmızı erik benzeri, hafif şarabımsı bir koku; kurutulmuş meyvede koku yoğunlaşır ve kuru meyve-pekmezimsi notalar belirir. Fermente veya küflü koku bozulmaya işaret eder.
Tat profili: Canlı ve keskin bir ekşilikle başlar; orta bölümde kırmızı meyve tatlılığı ve burukluk hissedilir; bitiş hafif tanenli ve ağızda sulandırıcıdır. Tam olgun meyvede ekşilik yumuşar.

Ticari Formlar

taze meyve
kurutulmuş kızılcık
çekirdeksiz kuru kızılcık
kızılcık pestili
kızılcık tarhanası
marmelat ve reçel
kızılcık şurubu
meyve tozu

Saklama

Taze kızılcığı buzdolabında birkaç gün içinde tüketin veya dondurun. Kurutulmuş meyveyi kapalı kapta serin ve kuru yerde saklayın; yapışkanlaşma, şeker kristali dışında beyaz tüylenme veya kurt görülürse kullanmayın. Pestili nemden koruyun.

Kaynaklar

İlişkili Ürünler

Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.