Kişniş
Coriandrum sativum L.
Apiaceae
Kişniş, Coriandrum sativum türünün hem taze yaprakları hem de kurutulmuş küresel meyveleri kullanılan tek yıllık bitkidir. Bu kayıt, turunçgilimsi-sıcak aromaya sahip kuru meyveyi esas alır; yaprak ve meyve belirgin biçimde farklı kokar.
Son inceleme: 26 Eylül 2026
Paylaşım önizlemesi
Kişniş — Kişniş, Coriandrum sativum türünün hem taze yaprakları hem de kurutulmuş küresel meyveleri kullanılan tek yıllık bitkidir. Bu kayıt, turunçgilimsi-sıcak aromaya sahip kuru meyveyi esas alır; yaprak ve meyve belirgin biçimde farklı
Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.
Genel Bakış
Coriandrum sativum, maydanozgiller ailesine ait, dallanan gövdeli tek yıllık bir bitkidir. Kew doğal yayılışı Doğu Akdeniz’den Batı Pakistan’a uzanan alan olarak verir. Alt yapraklar geniş loblu, üst yapraklar ise çok daha ince parçalıdır; küçük beyaz veya açık pembe çiçekler bileşik şemsiyelerde açar. Bitkinin taze yaprakları ile kuru meyveleri aynı türden gelse de duyusal açıdan iki ayrı ticari üründür. Mutfakta “kişniş tohumu” denilen yapı botanik olarak kuru, iki merikarpa ayrılabilen küresel bir meyvedir. Yüzeyi açık kahverengi-sarımsı ve boyuna ince kaburgalıdır. Taze yeşil meyve ve yaprakların kokusu bazı kişilerce yoğun, sabunumsu veya böceğimsi algılanabilir; olgunlaşma ve kurutma sırasında profil değişerek daha sıcak, narenciyemsi ve tatlı baharatlı hale gelir. Kew’in genel bilgi kaydı bu bitkinin meyvesinden uçucu yağ üretimini de açıklar. Hasat şemsiyelerin çoğu sararıp meyveler olgunlaştığında yapılır. Çok erken hasat yeşil ve sert aromayı, aşırı gecikme ise dökülme kaybını artırabilir. Kurutulmuş iyi meyveler dolgun, benzer renkte ve kolayca iki parçaya ayrılabilir. Fazla kırık, koyu lekeli, tozlu veya böcek delikli ürün uygun değildir. Hafif kavurma limonsu ve fındıksı notaları açar; yüksek ısı ise tatlı aromayı yakıp acılık oluşturur. Kişniş, kimyonla aynı familyada olsa da meyve biçimi ve koku bakımından kolay ayrılır. Kişniş neredeyse küresel, kimyon uzun ve çizgilidir. Maydanoz yapraklarıyla da karışabilir; kişniş yaprağı daha yuvarlak loblu alt yapraklar ve belirgin koku taşır. “Cilantro” adı çoğunlukla taze yaprağı, “coriander” ise bağlama göre bitkiyi veya kuru meyveyi anlatır. Ürün etiketinde bitki kısmının belirtilmesi karışıklığı azaltır. Kuru meyve ezildiğinde portakal-limon kabuğu, sıcak baharat, hafif odun ve tatlımsı çiçek izleri verir. Tat başlangıçta yumuşak ve narenciyeli, ortada sıcak ve hafif fındıksı, bitişte kuru, ölçülü buruk olabilir. Taze yaprak ise yeşil, keskin ve bazı damaklarda sabunumsu bir profile sahiptir; kuru meyve açıklaması ona uygulanmaz. Öğütülmüş kişniş geniş yüzeyi nedeniyle üst notalarını kısa sürede kaybeder. Ticarette bütün meyve, kırılmış meyve, toz, taze yaprak, dondurulmuş yaprak, uçucu yağ ve ekstrakt bulunur. Bütün meyve küçük partiler halinde kavrulup öğütülebilir. Kuru ürünü hava geçirmez kapta ışıktan ve ocak buharından korumak gerekir. Taze yaprak kısa ömürlüdür ve kuru meyveyle aynı saklama rejimine sahip değildir. Rutubet, küf, böceklenme veya ransit koku görülen ürün ayrılmalı; toz formda botanik kimlik için güvenilir tedarik aranmalıdır.
Botanik Bilgiler
- Botanik adı
- Coriandrum sativum L.
- Familya
- Apiaceae
- Yaygın adları
- kişniş, coriander, cilantro
- Kullanılan bölüm
- meyve
- Köken / yetiştiği bölgeler
- Afganistan, İran, Lübnan, Suriye, Pakistan, Filistin, Suudi Arabistan, Türkiye
Görünüm ve Duyusal Profil
- Görünüm
- Bitki alt bölümde geniş loblu, üstte ipliksi parçalı yapraklar ve beyaz-pembemsi bileşik şemsiyeler taşır. Ticari meyve küçük, yuvarlak, açık sarı-kahverengi ve ince boyuna kaburgalıdır. Kimyonun uzun meyvesinden belirgin biçimde farklıdır; kırıldığında iki yarım merikarp görülebilir.
- Aroma
- Kuru meyve kırılınca limon-portakal kabuğu, sıcak baharat, hafif odun ve çiçeksi tatlılık açılır. Hafif kavurma fındıksı tonu artırır. Taze yaprak çok daha yeşil, keskin ve bazı kişiler için sabunumsu algılanır.
- Tat profili
- Başlangıç narenciyeli ve yumuşak; orta bölüm sıcak, tatlı baharatlı ve hafif fındıksıdır. Bitiş kuru ve ölçülü buruk kalır. Fazla kavrulmuş meyve yanık, düz ve acı olur.
Ticari Formlar
- bütün kurutulmuş meyve
- kırılmış meyve
- öğütülmüş baharat
- taze yaprak
- dondurulmuş yaprak
- uçucu yağ
- ekstrakt
Saklama
Kuru meyveyi sıkı kapanan kapta, ışık ve nemden uzakta tutun; yalnız gerektiği kadar öğütün. Taze yaprak soğukta, aşırı ıslatılmadan kısa sürede kullanılmalıdır. Tozun kokusuzlaşması, meyvede böcek deliği, küf veya nemli topak kalite kaybını gösterir.
Kaynaklar
Bu Bitkiyi İçeren Ürünler
Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.