Kediotu
Valeriana officinalis L.
Caprifoliaceae
Kediotu, Caprifoliaceae familyasından Valeriana officinalis bitkisinin kurutulmuş kök ve rizomudur. Açık kahverengi, ince köklerden oluşan drog kuruduktan sonra keskin ve kalıcı, eski peynir ile teri anımsatan kokusuyla kolayca tanınır.
Son inceleme: 27 Eylül 2026
Paylaşım önizlemesi
Kediotu — Kediotu, Caprifoliaceae familyasından Valeriana officinalis bitkisinin kurutulmuş kök ve rizomudur. Açık kahverengi, ince köklerden oluşan drog kuruduktan sonra keskin ve kalıcı, eski peynir ile teri anımsatan kokusuyla kolayca ta
Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.
Genel Bakış
Kediotu adı, kurutulmuş kökün kedileri çeken güçlü kokusundan gelir. Valeriana officinalis, eskiden ayrı bir familya olarak ele alınan Valerianaceae içinde sınıflandırılırdı; güncel sistematikte Kew'in Plants of the World Online kaydı türü Caprifoliaceae familyasında kabul eder. Doğal yayılışı Avrupa'nın büyük bölümünden Kafkasya, İran ve Türkiye'ye uzanır; Kuzey Amerika'daki popülasyonlar ise sonradan getirilmiştir. Nemli çayırlarda, dere kenarlarında ve orman açıklıklarında yetişir. Kediotu çok yıllık, 1–1,5 metreye kadar boylanabilen otsu bir bitkidir. Yaprakları tüysü bileşik yapıdadır; dik, içi boş gövdenin ucunda yaz başında beyaz veya açık pembe, küçük, kokulu çiçeklerden oluşan şemsiyemsi salkımlar açar. Ticari açıdan önemli kısım toprak altındadır: kısa, dik bir rizomun çevresinden çok sayıda ince, silindirik kök çıkar. Avrupa İlaç Ajansı'nın (EMA) kediotu değerlendirmesinde kullanılan kısım, bitkinin toprak altı organlarıdır. Hasat genellikle ikinci yılın sonbaharında yapılır. Kökler topraktan çıkarılır, iyice yıkanır, kalın rizomlar gerekirse boyuna kesilir ve düşük sıcaklıkta kurutulur. Kurutma sıcaklığının düşük tutulması önemlidir; çünkü kökteki uçucu yağ ve valepotriat adı verilen hassas bileşikler yüksek sıcaklıkta bozulur. Taze kök neredeyse kokusuzdur; kediotunu tanıtan keskin koku, kurutma sırasında uçucu yağdaki esterlerin parçalanıp izovalerik asit oluşturmasıyla ortaya çıkar. Bu nedenle kediotunun kokusu hoş bulunmasa da ürünün doğru işlendiğinin işaretlerinden biridir. Kaliteli drog açık veya grimsi kahverengi, kırılgan, 1–3 mm kalınlıkta ince köklerden ve daha koyu, sıkı rizom parçalarından oluşur. Kesit yüzeyi açık renklidir. Kökler arasında toprak, kum ve taş kalıntısı bulunmamalıdır; yetersiz yıkama bu drogda sık görülen bir kalite sorunudur. Kokunun çok zayıf olması uzun süreli veya açık depolamayı; küf kokusu ise nemlenmeyi gösterir. Hint kediotu (Valeriana jatamansi) ve Meksika kediotu gibi farklı türlerden hazırlanan ürünlerin kimyasal profili farklıdır; etikette Valeriana officinalis adı aranmalıdır. EMA, kediotu kökü için hazırladığı monografta bazı preparatları hafif sinirsel gerginlik ve uyku sorunlarında iyi belgelenmiş kullanım, diğerlerini geleneksel kullanım kapsamında değerlendirmiştir. Aynı değerlendirme 12 yaş altı çocuklarda, hamilelik ve emzirme döneminde kullanılmamasını, kullanım sırasında araç ve makine kullanımında dikkatli olunmasını ve belirtilerin sürmesi halinde hekime başvurulmasını belirtir; mide bulantısı ve karın krampları olası yan etkiler arasında sayılır. Bu bilgiler kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Piyasada kediotu kesilmiş kök (çay drogu), toz kök, süzen poşet çay, sıvı ve kuru ekstrakt, tablet ve kapsül olarak bulunur. Ekstraktlarda kullanılan çözücü ve drog-ekstrakt oranı ürünün içeriğini değiştirir; bu nedenle çay için satılan kök ile standardize ekstrakt aynı ürün değildir.
Botanik Bilgiler
- Botanik adı
- Valeriana officinalis L.
- Familya
- Caprifoliaceae
- Yaygın adları
- kediotu, kedi otu, valeryan, valerian, kediotu kökü
- Kullanılan bölüm
- kök ve rizom
- Köken / yetiştiği bölgeler
- Arnavutluk, Avusturya, Estonya, Letonya, Litvanya, Belarus, Belçika, Bulgaristan, Fransa, Çekya, Slovakya, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Birleşik Krallık, Yunanistan, Macaristan, İran, İtalya, Hollanda, Rusya, Norveç, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Slovenya, Polonya, Portekiz, Romanya, İspanya, İsveç, İsviçre, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Türkiye, Ukrayna
Görünüm ve Duyusal Profil
- Görünüm
- Canlı bitki tüysü yapraklı, dik gövdeli, beyaz-açık pembe şemsiyemsi çiçek salkımlı uzun bir ottur. Kuru drog kısa, koyu kahverengi rizom ile çevresindeki çok sayıda ince, grimsi kahverengi, kırılgan kökten oluşur; kesit yüzeyi açık renklidir.
- Aroma
- Kuru kökte keskin, kalıcı, eski peynir, ter ve ıslak toprağı anımsatan izovalerik asit kokusu baskındır; altta hafif odunsu ve misk benzeri bir ton bulunur. Taze kök neredeyse kokusuzdur; küf kokusu bozulmaya işaret eder.
- Tat profili
- Önce hafif tatlımsı, ardından belirgin acılık ve topraksı keskinlik; bitişte kokusunu tekrar eden kalıcı ve hafif baharatımsı bir iz bırakır.
Ticari Formlar
- kesilmiş kurutulmuş kök ve rizom
- toz kök
- süzen poşet çay
- sıvı ekstrakt
- kuru ekstrakt
- tablet
- kapsül
Saklama
Kediotunu sıkı kapaklı, koku geçirmeyen kapta, diğer bitkilerden ayrı saklayın; kokusu çevredeki ürünlere siner. Serin ve kuru ortamda tutun, sıcakta uçucu bileşenler kaybolur; küf kokusu veya nemlenme görülürse atın.
Kaynaklar
Bu Bitkiyi İçeren Ürünler
Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.