Botanik Bilgi

Hatmi

Althaea officinalis L.

Malvaceae

Hatmi, Althaea officinalis türünün yumuşak tüylü yaprakları ve soluk pembe çiçekleri bulunan çok yıllık bir bitkidir. Ticari hammaddede özellikle açık renkli, lifli ve müsilajca zengin kök kullanılır; kök ile yaprak-çiçek ürünleri açıkça ayrılmalıdır.

Son inceleme: 23 Eylül 2026

Paylaşım önizlemesi

Hatmi — Hatmi, Althaea officinalis türünün yumuşak tüylü yaprakları ve soluk pembe çiçekleri bulunan çok yıllık bir bitkidir. Ticari hammaddede özellikle açık renkli, lifli ve müsilajca zengin kök kullanılır; kök ile yaprak-çiçek ürünleri a

Görseli indir

Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.

Genel Bakış

Althaea officinalis, ebegümecigiller ailesinde yer alan, çok yıllık ve yumuşak tüylü görünümüyle tanınan bir bitkidir. Kew kaydı türü kabul edilmiş adla verir ve Avrupa’dan Orta Sibirya ile Batı Pakistan’a, ayrıca Kuzeybatı Afrika’ya uzanan geniş doğal yayılış bildirir. Nemli çayırlar, su kenarları ve tuzcul koşullara yakın alanlarda görülebilir. Günümüzde bahçelerde yetiştirilmesi, doğal yayılış ile kültür alanını birbirinden ayırmayı gerektirir. Bitkinin dik gövdeleri, kadifemsi gri-yeşil yaprakları ve soluk pembe-beyaz çiçekleri vardır. Ticari hammadde olarak kök, yaprak veya çiçek bulunabilse de EMA’nın Althaeae radix belgeleri kökü ayrı ve açık bir drog olarak ele alır. Bu kayıtta varsayılan kullanılan kısım köktür. Kurutulmuş kök silindirik ya da düzensiz parçalar halinde, dışta açık bej-kahverengi, kırık yüzeyde daha beyaz-krem ve belirgin lifli yapıdadır. Soyulmuş ürün daha açık renkli görünebilir. Hatmi kökünün suyla temasında verdiği kaygan, yoğunlaşan his müsilaj içeriğiyle ilişkilidir. Bu özellik yalnız duyusal ve fiziksel bir tanımdır; sağlık sonucu vaadi değildir. EMA değerlendirme raporu parçalanmış bitkisel madde, suyla hazırlanan maserat ve farklı ekstre biçimlerini ayrı preparatlar olarak tanımlar. Kuru kök, şurup, sıvı ekstrakt ve kuru ekstrakt aynı yoğunlukta veya aynı bileşimde kabul edilemez. Ürün etiketinde bitki kısmı ve hazırlama türü açık olmalıdır. Taze bitkinin kökü hafif topraksı ve bitkisel kokar. Kurutulmuş kökte koku genellikle zayıf, kuru tahıl ve kök benzeri; tat ise yumuşak, hafif tatlımsı ve giderek kaygan bir doku oluşturacak şekildedir. Yoğun aromalı baharatlarla kıyaslandığında hatmi kökü kokusuyla değil, açık rengi, lifli yapısı ve suyla değişen dokusuyla ayırt edilir. Belirgin parfüm, ekşi fermantasyon, küf veya kimyasal koku beklenen profile uymaz. Kök parçalarının çok koyu, ıslak veya esnek olması yetersiz kurutma ya da nem çekme ihtimalini düşündürür. Fazla ince toz, ürün kimliğini görsel olarak değerlendirmeyi zorlaştırır. İri kesilmiş parçalar liflerin ve açık renkli iç yüzeyin görülmesini sağlar. Botanik ad belirtilmeden yalnız “hatmi” diye sunulan ürünlerde başka Alcea veya Malva türleriyle ad karışıklığı yaşanabilir; Althaea officinalis adının etiket üzerinde bulunması bu yüzden önemlidir. Piyasada bütün ya da kesilmiş kök, kaba öğütülmüş kök, toz, yaprak, çiçek, şurup hammaddesi ve ekstrakt görülür. Bu formların her birinde katkı ve bitki kısmı ayrıca kontrol edilmelidir. Kuru kök nemi kolay çekebileceğinden gıdaya uygun hava geçirmez kapta tutulmalı ve yalnız kuru kaşık kullanılmalıdır. Şeffaf poşette güneş, banyo veya ocak çevresi gibi nemli-sıcak alanlar uygun değildir. Lifli parçalar yumuşar, birbirine yapışır veya küf kokusu geliştirirse ürün ayrılmalıdır. Hatmi burada botanik ve ticari hammadde olarak tanıtılır; kişiye özel tedavi veya doz bilgisi verilmez. Kökün hasat yaşı ve temizlenme yöntemi lif yoğunluğu ile renk üzerinde etkili olabilir. İnce yan kökler, kalın ana kök parçalarına göre daha çabuk kurur. Yüzeyde kalan toprak mekanik olarak uzaklaştırılmalı; yıkama sonrasında materyal gecikmeden ve kontrollü biçimde kurutulmalıdır. Aksi halde açık renkli dokuda koyu lekeler ve mikrobiyal bozulma gelişebilir. Soyulmuş ve soyulmamış kökün renk farkı doğal işleme sonucu olabilir, ancak ürün etiketi bunu mümkün olduğunca açıklamalıdır. Hatmi kökü suyla temas ettiğinde hemen güçlü koku salmadığı için tazelik yalnız aromayla ölçülmez. Kesit görünümü, liflilik, nem durumu ve yabancı madde oranı birlikte değerlendirilir. İri parçanın içi temiz krem renkli, kuru ve lifli olmalıdır. Öğütülmüş kök unumsu görünebilir; nem aldığında sert topak oluşturur. Yaprak ürününde kadifemsi yüzey ve gri-yeşil tonlar beklenirken kök ürününde bunlar aranmaz. Bu açık bitki kısmı ayrımı, stokta yanlış etiketlemeyi ve farklı hammaddelerin birbirinin yerine kullanılmasını önler.

Botanik Bilgiler

Botanik adı: Althaea officinalis L.
Familya: Malvaceae
Yaygın adları: hatmi, tıbbi hatmi, marshmallow
Kullanılan bölüm: kök
Köken / yetiştiği bölgeler: Afganistan, Arnavutluk, Cezayir, Avusturya, Belarus, Belçika, Bulgaristan, Danimarka, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İran, Irak, İtalya, Kazakistan, Kırgızistan, Hollanda, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, İspanya, Tacikistan, Tunus, Türkiye, Türkmenistan, Ukrayna, Özbekistan

Görünüm ve Duyusal Profil

Görünüm: Canlı bitki gri-yeşil, yumuşak tüylü yapraklar ve soluk pembe-beyaz çiçekler taşır. Kurutulmuş kök açık bej-krem, uzunlamasına lifli, silindirik ya da düzensiz parçalardır. Soyulmuş kök daha beyaz; aşırı yaşlanmış veya nemlenmiş ürün koyu ve esnek görünebilir.
Aroma: Taze kökte hafif toprak ve yeşil bitki notaları bulunur. Kurutulmuş kökün kokusu zayıf, kuru tahıl ve kök benzeridir. Suya girdiğinde güçlü bir parfüm yerine sakin bitkisel koku ve belirginleşen kaygan doku hissedilir.
Tat profili: Başlangıç hafif ve nötre yakın, orta bölüm çok hafif tatlımsı ve köksüdür. Bitişte yoğun aroma yerine yumuşak, kaygan ve kaplayıcı bir ağız hissi kalabilir. Ekşi, keskin veya ransit tat beklenmez.

Ticari Formlar

kesilmiş kurutulmuş kök
kaba öğütülmüş kök
kök tozu
kurutulmuş yaprak
kurutulmuş çiçek
şurup hammaddesi
sıvı ekstrakt
kuru ekstrakt

Saklama

Kök nemi kolay çekebildiği için hava ve nem geçirmeyen kapta, serin ve karanlık yerde saklayın. Yalnız kuru kaşık kullanın; şeffaf ambalajı güneşte bırakmayın. Parçalar yumuşar, yapışır, kararır ya da küf-ekşi koku geliştirirse ürünü ayırın. Kök, yaprak ve çiçek etiketlerini karıştırmayın.

Kaynaklar

İlişkili Ürünler

Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.