Çörek Otu
Nigella sativa L.
Ranunculaceae
Çörek otu, Nigella sativa türünün köşeli, mat siyah ve yoğun aromalı tohumlarıyla tanınan tek yıllık bir bitkidir. Kimyonla botanik akrabalığı bulunmaz; bütün tohum, öğütülmüş baharat ve sabit yağ biçimleri birbirinden ayrı ürünlerdir.
Son inceleme: 26 Eylül 2026
Paylaşım önizlemesi
Çörek Otu — Çörek otu, Nigella sativa türünün köşeli, mat siyah ve yoğun aromalı tohumlarıyla tanınan tek yıllık bir bitkidir. Kimyonla botanik akrabalığı bulunmaz; bütün tohum, öğütülmüş baharat ve sabit yağ biçimleri birbirinden ayrı ürün
Instagram web üzerinden otomatik paylaşım yapmaz; içerik kopyalama veya cihaz paylaşım menüsü kullanılır.
Genel Bakış
Nigella sativa, düğünçiçeğigiller ailesinden, ince parçalı yaprakları ve soluk mavi-beyaz çiçekleri olan tek yıllık bir bitkidir. Kew kaydı türün doğal yayılışını Romanya’dan Batı ve Güneybatı İran’a uzanan kuşakta verir. Uzun süredir tarımı yapıldığı için günümüzde görüldüğü veya üretildiği bütün ülkeler doğal menşe sayılmaz. Türkçedeki “çörek otu” adı, ekmek ve hamur işlerinde kullanılan siyah tohumları anlatır; “black cumin” biçimindeki İngilizce ortak ad ise gerçek kimyon Cuminum cyminum ile karışıklık yaratabilir. İki bitki farklı familyalara aittir. Bitki olgunlaştığında birleşik foliküllerden oluşan kapsül benzeri meyveler geliştirir. Bunların içindeki tohumlar küçük, üç köşeli veya düzensiz köşeli, mat siyah ve pürüzlü yüzeylidir. Haşhaş kadar yuvarlak değildir; siyah susam gibi yassı ve parlak görünmez. Bütün tohumun kabuğu aromayı kısmen korur. Ezildiğinde yağlı yapı açığa çıkar ve sıcak, baharatlı, hafif isli-soğanımsı bir koku belirginleşir. Hakemli aroma araştırmaları tereyağımsı, fenolik ve asidik çağrışımlara katkıda bulunan çok sayıda uçucu bileşen bulunduğunu gösterir; duyusal sonuç menşe ve işleme göre değişir. Hasat sonrasında kapsüller kurutulur, tohumlar ayrılır ve yabancı madde elenir. İyi parti benzer boyutta, kuru ve serbest akan tohumlardan oluşur. Aşırı sap-kabuk, taş, gri toz veya böcek zararı kaliteyi düşürür. Kavurma kokuyu güçlendirebilir fakat yüksek ısı yanık ve acı notalar oluşturur. Öğütme yüzey alanını büyüttüğünden toz ürün bütün tohuma göre daha hızlı oksitlenir. Soğuk pres yağ, uçucu yağ ve öğütülmüş baharat aynı ürün değildir; bileşimleri ve kullanım alanları ayrı değerlendirilmelidir. Çörek otu tohumu kırılmadan önce kokusu ölçülü olabilir. Dişle veya havanda ezildiğinde karabiberi, kuru kekiği ve kavrulmuş soğanı çağrıştıran keskin bir profil açılır. Tat başlangıçta hafif acımsı, ortada sıcak-baharatlı ve yağlı, bitişte uzun, kuru ve hafif buruk olabilir. Her partide aynı yoğunluk beklenmez. Yağın ransit, boya benzeri ya da bayat kuruyemiş kokması oksidasyon işaretidir. Ticarette bütün tohum, kırılmış tohum, toz, sabit yağ, uçucu yağ ve ekstrakt bulunur. Tohum yağı şeffaf olmayan ambalaj ve oksijenden korunma ister; tohum ise kuru, serin dolapta sıkı kapaklı kapta tutulmalıdır. Öğütülmüş ürünü küçük miktarda almak aromayı korur. Tıbbi sonuç veya doz çıkarımı yerine etiket üzerindeki botanik ad, kullanılan kısım, parti ve üretim bilgisi esas alınmalıdır. Benzer siyah tohumlar yalnız görünüşle Nigella sativa kabul edilmemelidir.
Botanik Bilgiler
- Botanik adı
- Nigella sativa L.
- Familya
- Ranunculaceae
- Yaygın adları
- çörek otu, siyah tohum, black seed, black cumin
- Kullanılan bölüm
- tohum
- Köken / yetiştiği bölgeler
- Bulgaristan, Kıbrıs, İran, Irak, Romanya, Türkmenistan, Türkiye
Görünüm ve Duyusal Profil
- Görünüm
- Canlı bitki ince, ipliksi parçalı yapraklar ve beş parçalı görünüm veren soluk mavi-beyaz çiçekler taşır. Şişkin kapsüllerin içindeki ticari tohumlar yaklaşık birkaç milimetre boyunda, mat siyah, köşeli ve pütürlüdür. Kırıldığında açık renkli yağlı iç doku görülür; parlak, yassı veya tamamen yuvarlak taneler tipik değildir.
- Aroma
- Bütün tohumda koku sakin; ezildiğinde sıcak baharat, kuru ot, hafif is, soğan ve kavrulmuş kuruyemiş çağrışımları belirginleşir. Isıtma aromayı hızla yükseltir, aşırı kavurma ise yanık ve keskin notalar üretir.
- Tat profili
- Başlangıç hafif acımsı ve yağlıdır. Orta bölümde karabiberimsi sıcaklık ile kuru ot karakteri gelişir; bitiş uzun, hafif buruk ve kavrulmuş çağrışımlıdır. Ransit yağ bayat kuruyemiş ve boya benzeri tat bırakabilir.
Ticari Formlar
- bütün tohum
- kırılmış tohum
- öğütülmüş baharat
- soğuk pres sabit yağ
- uçucu yağ
- ekstrakt
Saklama
Bütün tohumu ışık ve nemden uzakta, sıkı kapanan kapta saklayın. Toz ve yağ oksijene daha duyarlıdır; küçük ambalaj, serin ortam ve kapağın hemen kapatılması uygundur. Nemli kaşık kullanmayın. Topaklanma, böceklenme, küf, boya benzeri veya ransit koku gelişirse ürünü ayırın.
Kaynaklar
Bu Bitkiyi İçeren Ürünler
Bu bitkiyle ilişkili ürünler yakında burada.