Aynısefa

Genel Bakış

Aynısefa, bahçelerde uzun süre çiçekte kalan, turuncu ile sarı arasında değişen çiçek başlarıyla tanınan Calendula officinalis türüdür. Tek yıllık, hafif yapışkan tüylü bir bitkidir; gövdesi ve yaprakları ezildiğinde reçinemsi bir koku yayar. Çiçek başının kenarında dil şeklinde taç yapraklar, ortasında ise koyu veya aynı renkte küçük tüp çiçekler bulunur. Çiçekten sonra oluşan kıvrık, hilal biçimli tohumlar da türü tanımada ipucu verir. Aynısefa, Akdeniz iklimine uyumlu, bakımı kolay bir bitkidir ve sonbahara kadar sürekli çiçek açar. Tıbbi ve kozmetik kullanım için yetiştirilen çeşitlerde çiçek başları tamamen açıldıktan kısa süre sonra, sabah çiyi kalktıktan sonra elle toplanır. Hasat sezon boyunca birkaç günde bir tekrarlanır; çiçekler toplandıkça bitki yeni çiçek başları üretmeye devam eder. Toplanan çiçekler hemen ince bir tabaka halinde serilerek kurutulur, çünkü yığın halinde bekletilen çiçek başları kısa sürede ısınır ve kararır. İngilizcede "marigold" adı hem aynısefa hem de kadife çiçeği olarak bilinen Tagetes türleri için kullanılır. İki bitki aynı familyadandır ama farklı cinslere aittir. Tagetes çiçekleri daha keskin, yoğun ve hoş olmayan bir kokuya sahiptir ve yaprakları derin parçalıdır. Aynısefanın yaprakları ise bütün, dil biçimli ve yumuşaktır. Özellikle yabancı kaynaklı ürünlerde etikette Calendula officinalis adının aranması bu nedenle önemlidir. Aktarda iki drog tipi görülür: bütün çiçek başları ve yalnız ayrılmış taç yaprakları. Bütün başçık yeşil kılıf yapraklarını da içerir; taç yaprak ürünü daha parlak renkli ve daha pahalıdır. Kaliteyi belirleyen başlıca etken renktir. Hızlı ve gölgede yapılan kurutma turuncu rengi korur; güneşte veya uzun sürede kurutulan çiçekler kahverengileşir. Işık gören şeffaf ambalajlarda da renk birkaç ay içinde solar. Beklenmedik ölçüde tekdüze, çok parlak turuncu ürünlerde ise renklendirme ihtimali sorgulanabilir. Aynısefa kozmetik ve cilt bakım ürünlerinde sık kullanılır. Burada iki farklı ürün karıştırılmamalıdır. Aynısefa yağı çoğunlukla çiçeklerin zeytinyağı veya ayçiçeği yağında bekletilmesiyle hazırlanan bir maserattır; uçucu yağ değildir ve yoğunluğu çok daha düşüktür. Avrupa İlaç Ajansı (EMA), aynısefa çiçeğini geleneksel bitkisel ürün çerçevesinde değerlendirmiştir. Bu değerlendirme, piyasadaki her kozmetik iddiayı desteklediği anlamına gelmez. Papatyagillere alerjisi olan kişilerin çiçekle veya çiçekten yapılan ürünlerle temasında dikkatli olması gerekir. Kurutulmuş çiçekleri ışık geçirmeyen, kuru ve serin bir kapta, ezilmeyecek şekilde saklayın. Maserat ise taşıyıcı yağın raf ömrüne bağlıdır; acı yağ kokusu aldığında kullanılmamalıdır.

Kaynaklar

• Calendula officinalis L. | Plants of the World Online
  Botanik veri tabanı · Royal Botanic Gardens, Kew
• Calendulae flos - herbal medicinal product
  Resmî kurum · European Medicines Agency